خستگى ورمى قوىتر و ارزنده‌تر است ، ليكن اگر گوهر خستگى قرحه‌اى از حد اعتدال بيشتر و از مجراى طبيعى پا فراتر نهاده باشد ، از حيث ارزش و نيرو با خستگى ورمى برابرى مىكند . بنابراين اول بايد به معالجه خستگى قرحه‌اى بپردازى . ليكن اگر از اعتدال بسيار دور نشده باشد قبلا چاره‌اى براى خستگى ورمى پيدا كن . فصل سيزدهم - تمطى و خميازه تمطى ( كش دادن - كشيدگى ) اندام‌ها موقعى روى مىدهد كه مواد زائد در ماهيچه‌ها جمع شوند . به اين جهت اين حالت بعد از بيدار شدن از خواب روى مىدهد . اگر اخلاط جمع شده بيشتر باشند چندش و لرزش همراه دارد و اگر بازهم بيشتر باشند موجب تب مىگردد . خميازه بخشى از تمطى است . عارضهء تمطى در ماهيچه‌هاى آرواره و استخوان سينه پيدا مىشود و خميازه را بوجود مىآورد . روىآوردهاى خميازه در اولين وهله براى تندرستان هيچ انگيزه‌اى ندارد . اگر خميازه بىموقع و زياد آيد نامطلوب است و اگر در موقع هضم غذا آيد مطلوب مىباشد زيرا براى راندن مواد زائد مددكار است . گاهى سرما و غلظت و كمى تحليل موجب خميازه و تمطى مىگردند « 201 » و گاهى تمطى در بيدار شدن قبل از خواب كافى روى مىدهد ، در اين صورت عامل فشارنده‌اى براى عمل دفع است . چاره خميازه و تمطى شراب مخلوط با آب با نسبت حجمى برابر است ، چنانچه مانعى براى خوردن شراب در ميان نباشد . فصل چهاردهم - علاج خستگى ناشى از ورزش مىگوئيم : اگر به علاج خستگى ناشى از ورزش اهميت دهيم از بيمارىهاى زيادى كه يكى از آنها انواع تب‌هاست جلوگيرى كرده‌ايم . 1 - خستگىهاى قرحه‌اى : اگر ورزشكار خستگى قرحه‌اى داشته باشد و درد از ورزش ناشى شده باشد ، بمحض پيدا شدن خستگى بايد ورزش را كاهش دهد .

--> ( 201 ) - نسخه انگليسى : « گاهى اوقات خميازه كشيدن و كشيدگى اندامها نتيجه ستبر شدن پوست و عدم تفرق ناشى از آن است » .